Salai Isaac Khan (Director, GDI, Myanmar) နဲ႕ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးျခင္း ( အပုိင္း ၁)

0

pic1

Salai Isaac Khan သည္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္၀ ဇာတိျဖစ္ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္ေတြမွာ ၾကီးျပင္း ခဲ့သည္။ မိဘ ႏွစ္ပါးမွာ အဂၤလိ ကန္ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဦး နန္းခ်င္း နဲ႕ ေဒၚေမာ္လီျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္မွာ သခ်ၤာ အထူးျပဳဘာသာနဲ႕ ျမစ္ၾကီးနား တကၠသုိလ္ကေန BSc ဘြဲ႕ကုိ ရရွိခဲ့သည္။

၂၀၀၂ – ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ သန္႕ ရွင္းေသာ ကားတုိင္ေတာ္ အဂၤလိကန္ ဓမၼတကၠသုိလ္ကေန ဓမၼ၀ိဇၹာဘြဲ႕ကုိ ၿပီးစီးခဲ့ၿပီး ၂၀၀၄ – ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ MIT, ျမန္မာႏုိင္ငံ ဓမၼတကၠသုိလ္မွ မဟာဓမၼ၀ိဇၹာပညာကုိ ဆည္းပူး ၿပီး Social Science ဆုိင္ရာ မဟာဓမၼ၀ိဇၹာဘြဲ႕ကုိ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ ရရွိခဲ့ပါသည္။ ကေမၻာဒီယား ႏုိင္ငံမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္ျခင္းႏွင့္ ပဋိပကၡ ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္းျခင္း ဆုိင္ရာ မဟာ၀ိဇၹာဘြဲ႕ကုိ ထပ္မံ ဆည္းပူး ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့သည့္အျပင္ အစၥေရးႏုိင္ငံမွာ Gender နဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ Gender နဲ႕ လုံျခဳံေရး ဆုိင္ရာ Course ကုိ သင္ယူေလ့လာခဲ့ၿပီးမွ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ Gender and Development Initiative Myanmar ဆုိတဲ့ Local NGO ကုိ ရန္ကုန္တြင္ အေျခစုိက္ တည္ေထာင္ၿပီး ဦးေဆာင္ဒါရုိက္တာအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ ေနသည္။ Gender and Development Initiative Myanmar သည္ အစုိးရမွာ မွတ္ပုံတင္ ထားတဲ့ အစုိးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္သလုိ လက္ရွိ အေနအထား မွာ က်ားမ တန္းတူညီမွွ်ေရး ကိစၥ၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္း ခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ မႈကိစၥနဲ႕ မတူကြဲျပားတဲ့ မ်ဳိးႏြယ္စုေတြ ၾကားထဲမွာ အျပန္အလွန္ စကားေျပာဆုိႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း ေပၚထြက္လာ ေအာင္ ေဆာင္ရြက္တဲ့ Dialogue အစီအစဥ္ အ စရွိ တာေတြကုိ ေဆာင္ရြက္ ေနသည္။ G D I ( Myanmar) အေန နဲ႕ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ရုံးခ်ဳပ္ထားၿပီးေတာ့မွ ကခ်င္ျပည္ နယ္၊ ခ်င္းျပည္ နယ္ ၊ ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္ နယ္၊ ကရင္ျပည္ နယ္၊ ဧရာ၀တီတုိင္းနဲ႕ ေနျပည္ေတာ္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနသူျဖစ္သည္။

KNT: အစုိးရနဲ႕ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕ေတြအၾကား လက္ရွိ ေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အေပၚ သုံးသပ္ခ်က္နဲ႕ အျမင္ကုိ ေျပာျပေပးေစခ်င္တယ္။

ASK: တႏုိင္ငံလုံးပစ္ခတ္တုိက္ခုိက္မႈ ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ လက္မွတ္ေရးထုိးေရးကိစၥဟာ က်ေတာ္တုိ႕ တုိင္းျပည္အတြက္ အင္မတန္မွ အေရးၾကီးတဲ့ အေၾကာင္းအရာ တခုျဖစ္ပါတယ္၊ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရ အတြက္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ တုိင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအတြက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ တႏုိင္ငံလုံးပစ္ခတ္တုိက္ ခုိက္မႈ ရပ္စဲေရး သေဘာတူ ညီ ခ်က္စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ ေရးထုိးႏုိင္ျခင္းမရွိပါက က်ေတာ္တုိ႕ လုိလားေတာင့္ တေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးမႈ Political Dialogue လုပ္ငန္းစဥ္ၾကီးကုိ ေရွ႕ဆက္သြားဖုိ႕ရန္ အင္မတန္မွ အခက္အခဲရွိပါလိမ့္မယ္၊ ဘာျဖစ္လုိ႕ လဲ ဆုိေတာ့ NCA မထုိးပဲနဲ႕ လက္ရွိ တုိင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာ ေျမေပၚမွာ တရား၀င္ႏုိင္ငံေရးေဆာင္ရြက္ခြင့္ရမွာမဟုတ္သလုိ တပ္မေတာ္၊ လႊတ္ေတာ္နဲ႕ သမၼတ ဦး ေဆာင္တဲ့ အစုိးရအဖြဲ႕ အစရွိသည့္ အစုိးရဖက္က သုံးပြင့္ဆုိင္ ယႏၱယား မွာလည္းပဲ ႏုိင္ငံေရး ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးေရးလမ္းေၾကာင္းကုိ ေဆာင္ ရြက္ႏုိင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ႏိုင္ငံေရးေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈရွိမွသာလွ်င္ပဲ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ တုိင္းရင္းသားမ်ား ေတာင္းဆုိ တုိက္ပြဲ၀င္လာခဲ့တဲ့ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ တရားမွ်တေရး၊ ဖက္ဒေရ အေရး ကိစၥေတြကုိ ႏုိင္ငံေရး စားပြဲ၀ုိင္းေပၚမွာ ေဆြးေႏြးႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္၊ ျပည္တြင္းပဍိပကၡဟာ တကယ္ေတာ့ ဗမာနဲ႕ ဗမာမဟုတ္တဲ့ တုိင္းရင္း သားေတြအၾကား ျဖစ္တာမဟုတ္ပါဘူး၊ အဲဒါသည္ ပင္လုံစာခ်ဳပ္မွာ သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထုိးထားခဲ့တဲ့ ဂတိက၀တ္ ျဖစ္တဲ့ လြတ္ လပ္သည့္ ဗမာႏုိင္ငံ ၊ လြတ္လပ္တဲ့ ရွမ္း၊ Federation Shan State ၊ လြတ္လပ္တဲ့ ကခ်င္ေတာင္တန္းေဒသ၊ လြတ္လပ္တဲ့ ခ်င္း ေတာင္တန္းေဒသ ၊ ဒီႏုိင္ငံ ေလးခု ေပါင္းစည္းမႈျပဳခဲ့တဲ့ ဂတိက၀တ္ကုိ ဒီေန႕ ေခတ္အဆက္ဆက္ ျပည္ေထာင္စုအစုိးရ အဆက္ဆက္က အျပည့္အ၀ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ဖုိ႕ ျငင္းဆန္ခဲ့တာကေန စလာတာ ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မုိ႕လုိ႕ ဒီေန႕ က်ေတာ္တုိ႕ ေျပာေျပာေနတဲ့ ဖက္ဒေရစနစ္ဆုိတဲ့ ကိစၥသည္ ပင္လုံကုိ အေျခခံတဲ့ ပင္လုံ အႏွစ္သာရကုိ အေျခခံတဲ့ ပင္လုံဂတိက၀တ္ကုိ အေျခခံတဲ့ ေဆြးေႏြးမႈ ျဖစ္ႏုိင္ဖုိ႕ ဆုိယင္ ႏုိင္ငံေရးေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးမႈပင္ျဖစ္ပါတယ္၊ လက္နက္ကုိင္ ေတာ္လွန္ျခင္းသည္ အေျဖမဟုတ္ပါဘူး၊ အဲဒါသည္ နည္းလမ္းတခုသာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲေတာ့ လက္နက္ကုိင္ေတာ္လွန္ေရးနည္းလမ္းရဲ့ အထြဋ္ အထိပ္သည္ ႏိုင္ငံေရး စကား၀ုိင္းျဖစ္ပါတယ္၊ NCA လက္မွတ္ေရးထုိးၿပီးမွသာ ႏုိင္ငံေရး ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈကုိ တက္လွမ္းႏုိင္မွာျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ NCA ကုိ အျမန္ဆုံး လက္မွတ္ ေရးုထုိးႏုိင္ဖုိ႕ လုိပါတယ္၊ NCA ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးႏုိင္ဖုိ႕ ၾကိဳးစားၾက တဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ NCA ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးၿပီးယင္ တပ္မေတာ္ ဖက္က ထုိးစစ္ဆင္တာေတြ ရပ္ဆုိင္းမလား ၊ တပ္မေတာ္ဖက္ က ထုိးစစ္ဆင္ေနမယ္ဆုိလုိ႕ရွိယင္ NCA ကုိ ထုိးၿပီးယင္လည္း အဓိပါယ္မရွိဘူးလုိ႕ သုံးသပ္တာ ေတြလည္း ရွိပါတယ္၊ NCA ကုိ မထုိးပဲနဲ႕ ႏုိင္ငံေရး ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈကုိ တခါတည္း လုပ္ဖုိ႕ရန္ ျပင္ဆင္ တဲ့ ပါတီေတြလည္း ရွိပါတယ္၊ NCA လုပ္ငန္းစဥ္ မပါပဲနဲ႕ ႏုိင္ငံေရးေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈကုိ တက္လာမည္ ဆုိလုိ႕ရွိယင္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးမႈ မွာတင္းျပည့္ က်ပ္ျပည့္ ပါ၀င္ဖုိ႕ အဟန္႕အတား အခက္အခဲေတြ ရွိေနအုံး မွာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ ေၾကာင့္ တဖက္က ျပန္ၾကည့္ယင္ NCA ကုိ ထုိးၿပီးယင္ တပ္မေတာ္ဖက္က ထုိးစစ္ ဆင္လာၿပီး တပ္မေတာ္ဖက္ ကသာ တုိင္းရင္းသား နယ္ေျမေတြမွာ ၀င္ေရာက္ က်ဳးေက်ာ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြကုိ ဘယ္လုိကုိင္တြယ္မလဲဆုိတဲ့ ကိစၥသည္ NCA လက္မွတ္ ေရးထုိးၿပီးတဲ့ ေနာက္ ဆက္လက္ ေစာင့္ၾကည့္ သြားရမည့္ အပုိင္းျဖစ္ပါတယ္၊ တပ္မေတာ္ကုိ ဘယ္ေလာက္ ယုံလုိ႕ရသလဲ ၊ ယုံလုိ႕မရဘူးလဲ ဆုိတဲ့ ကိစၥ က ေနာက္တပိုိင္းျဖစ္ပါတယ္၊ NCA လက္မွတ္ ေရးထုိးတဲ့ ေနရာမွာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒအရ တင္ေျမွာက္ထားတဲ့ အစုိးရ၊ လႊတ္ေတာ္နဲ႕ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒအရ အခန္းက႑ သတ္မွတ္ေပးထားတဲ့ တပ္မေတာ္၊ ဒီ ဖက္ သုံးဖက္ လက္မွတ္ေရး ထုိးထားတဲ့ NCA ျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မုိ႕လုိ႕ တပ္မေတာ္သည္ NCA လက္မွတ္ ေရးထုိးၿပီးတဲ့ အခါမွာ ဂတိက၀တ္ကုိ တည္ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ ေလာေလာဆယ္မွာ Biliteral Agreement အဆင့္ပဲ ျဖစ္ေနေသးေတာ့ယင္ တတုိင္းတျပည္လုံး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးကိစၥအတြက္ တပ္မေတာ္ဖက္က ခ်ဳိးေဖာက္ႏုိင္တဲ့ အေနအထား၊ မတ္တပ္ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲေတာ့ NCA ထုိးမွသာလွ်င္ တပ္မေတာ္ဖက္က ထုိးစစ္ဆင္ေနမႈေတြကုိ ေသာ္၄င္း ၊ တုိင္းရင္းသားလက္ နက္ကုိင္မ်ားရဲ့ စုိးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈမ်ားကုိ ေသာ္ ၄င္း ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ တဆက္တည္းမွာပဲ NCA သေဘာတရားကုိ ေျပာရမယ္ဆုိလုိ႕ရွိယင္ NCA ဟာ အလြယ္တကူ ပ်က္သြားႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ပါပဲ၊ NCA ထုိးၿပီးတာနဲ႕ ေက်ာက္ တုိင္ၾကီးလုိပဲ ခုိင္ခုိင္ မာမာ ရပ္သြားမယ္လုိ႕ တထစ္ခ်ပုံအပ္ၿပီးယုံလုိ႕မရပါဘူး၊ အဲဒါေၾကာင့္ NCA ထုိးၿပီးယင္ ေတာင္မွလည္းပဲ တုိက္ပြဲေတြ မျဖစ္ဖုိ႕၊ NCA မက်ဳိးေပါက္ဖုိ႕ကုိ ဖက္ႏွစ္ဖက္စလုံး၊ ျပည္သူတရပ္လုံးက ၀ုိင္း၀န္းၿပီး ထိန္းရမည့္ အေနအထားျဖစ္ပါတယ္၊ NCA ကို ထုိးဖုိ႕ ေျပာတဲ့ အခါမွာ အဲဒီအခ်က္ေတြကုိလည္း ထည့္သြင္းစဥ္း စားဖုိ႕လုိပါတယ္၊ တဆက္ထည္း NCA နဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီးေတာ့ အကုန္လုံးပါ၀င္မႈဟာ အေရးၾကီးပါတယ္၊ သုိ႕ေသာ္ အင္မတန္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တခုက အားလုံး အဆင္သင့္ျဖစ္ဖုိ႕ ေစာင့္ဆုိင္းယင္းနဲ႕ လက္လႊတ္ဆုံးရွဴံးသြားႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြကုိ ႏႈိင္းယွဥ္ ခ်ိန္ဆဖုိ႕ လုိပါလိမ့္မယ္၊ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာ တဖြဲ႕တည္းမဟုတ္ပါဘူး၊ တုိင္းရင္းသားတမ်ဳိးခ်င္းရဲ့ မတူကြဲျပားတဲ့ အေျခအေန၊ ႏုိင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္းနဲ႕ ႏုိင္ငံေရး ေနာက္ခံအေျခအေနေတြရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ ယခုအခ်ိန္ထိ စုစုစည္းစည္း လမ္းေၾကာင္းတေၾကာင္းတည္း ေလွ်ာက္ႏုိင္ဖုိ႕ဆုိတာ အင္မတန္မွ ၾကိဳးစားအားထုတ္ရတဲ့ ကိစၥျဖစ္ပါတယ္၊ ဒါကုိလည္း ပဲ သတိမထားလုိ႕ မရပါဘူး၊ အထူးသျဖင့္ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ စက္တင္ဘာ ၉ ရက္ေန႕ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ ၾကီးနဲ႕ လက္နက္ကုိင္ထိပ္သီး ေခါင္းေဆာင္ မ်ား ေတြ႕ဆုံၾကၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာ NCA လက္မွတ္ ေရးထုိးေရးလမ္းေၾကာင္း ပြင့္လာၿပီလုိ႕ နားလည္ရပါ တယ္၊ မၾကာခင္မွာ NCA လက္မွတ္ေရးထုိး ႏုိင္လိမ့္မယ္လုိ႕ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္၊

KNT: ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံေအာက္မွာ က်င္းပမည့္ ၂၀၁၅ ႏုိ၀င္ဘာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမွာ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီေတြရဲ့ အေနအထား ဘယ္လုိျဖစ္လာႏုိင္ၿပီး ဘယ္လုိျဖစ္သင့္သလဲ၊

ASK: လာမည့္ ႏုိ၀င္ဘာ ၈ ရက္ေန႕မွာ ျပဳလုပ္မည့္ ၂၀၁၅ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲလုိ႕ သိေနၾကတဲ့ ပါတီစုံ အေထြေထြ ဒီမုိကေရစီ ေရြးေကာက္ပြဲၾကီးဟာ က်ေတာ္တုိ႕တုိင္းျပည္အတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ အခန္းက႑ တခုျဖစ္ပါ တယ္၊ ျပည္္ေထာင္စုၾကီး တခုလုံးအတြက္ အေရးပါတဲ့ အကူးအေျပာင္းေရြး ေကာက္ပြဲၾကီးတခုလုိ႕ ေျပာလုိ႕ မရသည့္ တုိင္ေအာင္ ဒီမုိကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ ၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ မႈ ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ ေလွ်ာ့ခ် ေရးကိစၥေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲၾကီးတခုျဖစ္ပါတယ္၊ ႏုိင္ငံတကာႏွင့္ ျပည္တြင္းေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာ သူမ်ား၊ ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္း၊ ျပည္တြင္း အဖြဲ႕အစည္း၊ ျပည္သူေတြကုိ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က အထပ္ထပ္ ဂတိေပးတဲ့ ကိစၥက လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ဖုိ႕ အတတ္ႏုိင္ဆုံး ၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ သြားမယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မုိ႕ လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲ သည္ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တ လိမ့္မယ္လုိ႕ ယူဆရပါတယ္၊ အဲဒါက က်ေတာ့္ရဲ့ တြက္ဆခ်က္ျဖစ္ပါတယ္၊ သုိ႕ေသာ္ Technically ျပန္ေျပာရ မည္ဆုိလုိ႕ရွိယင္ လြတ္လပ္ၿပီးတရားမွ်တဖုိ႕ အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီးေတြ႕ေနရဆဲျဖစ္ပါတယ္၊ အထူးသ ျဖင့္ က်ေတာ္တုိ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံေနရာ ေဒသ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လူထုက ကုိယ့္ မဲဆႏၵနယ္မွာ ဘယ္သူ ဘယ္၀ါ က အေရြးခံၿပီး ဘယ္သူကုိဘယ္လုိ မဲေပးရမည္ဆုိတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိတဲ့ ေနရာေဒသေတြ အမ်ားၾကီးရွိေန ပါေသးတယ္၊ ထုိထက္မက မဲစာရင္းမွားယြင္းတဲ့ ကိစၥေတြ ၊ မဲစာရင္းမွာ မပါတဲ့ကိစၥေတြ သည္ စက္တင္ဘာလထဲမွာမွ ေၾကညာေပးရမယ္ ဆုိေတာ့ တကယ္လုိ႕မ်ား ေနာက္ထပ္ ထပ္မံ က်န္ခဲ့တာမ်ားရွိယင္ ဘယ္ေတာ့ ထပ္မံ စာရင္း သြင္းလုိ႕ရေသးတယ္ ဆုိတဲ့ ကိစၥေတြက ရွိေနပါတယ္၊ ထုိ႕အျပင္ ႏုိင္ငံျခားကုိ ေရာက္ရွိေန တဲ့ ေရႊ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားမ်ား သန္းနဲ႕ခ်ီ ရွိေနပါတယ္၊ သုိ႕ေသာ္ လက္ရွိ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ရဲ့ ထုတ္ျပန္ ခ်က္အရ မဲထည့္မည့္အေရအတြက္ဟာ တေသာင္း မေက်ာ္ပါဘူး၊ အဲဒီအတြက္ ေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာမွာ ေရာက္ရွိ ေနတဲ့ တရား၀င္မဲထည့္ပုိင္ခြင့္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားမ်ားရဲ့ မဲထည့္ႏုိင္ခြင့္ ေတြသည္ လာမည့္ စက္တင္ဘာ၊ ေအာက္တုိဘာ ႏွစ္လ အတြင္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မည့္ အေနအထားရွိေနဖုိ႕လုိပါတယ္၊ တဆက္တည္းမွာပဲ ယခု က်ေတာ္တုိ႕ ျပည္နယ္၊ တုိင္း ၁၄ ခုမွာ ခ်င္း၊ စစ္ကုိင္း၊ မေကြး နဲ႕ ရခုိင္မွာ သဘာ၀ေဘးဒါဏ္ေၾကာင့္ အေရးေပၚ အေျခအေန ေၾကညာထား ရတဲ့ အေနအထားမွာရွိေတာ့ယင္ အဲဒီေနရာေဒသမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ေအာင္ေအာင္ျမင္ ျမင္ျဖစ္ဖုိ႕ဆုိတဲ့ ကိစၥသည္ အထူးသျဖင့္ ခ်င္းျပည္နယ္လုိ ေနရာေတြအတြက္ အခက္အခဲျဖစ္ပါ တယ္၊ ယခုခ်ိန္ထိ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ေက်းရြာခ်င္း ဆက္လမ္းေတြ မေပါက္ေသးပါဘူး၊ ၿမိဳ႕ခ်င္းဆက္လမ္းေတြေတာင္မွ မုိးရြာမည့္ အေျခအေနအေပၚ မူတည္ဆဲ ျဖစ္ပါတယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ား အေနနဲ႕ လာမည့္ ႏုိ၀င္ဘာလ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လက္တြဲေဆာင္ ရြက္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ Electro Cooperation Agreement လက္မွတ္ေရးထုိးထားတာေၾကာင့္ ECA အတုိင္းလုိက္နာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ၾကဖုိ႕လည္း အေရးၾကီးေနပါတယ္၊ ပါတီမ်ားၾကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြ က်ေတာ္နား လည္သ ေဘာေပါက္ပါတယ္၊ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာ အမတ္ထုိင္ခုံ ၂၄ ခုရွိတဲ့ အနက္ ခ်င္းပါတီ ေတြက အနည္းဆုံး ၁၃ ေနရာ မရဘူးဆုိလုိ႕ရွိယင္ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ဖုိ႕ အခက္အခဲေတြ ရွိပါလိမ့္မယ္၊ တကယ္လုိ႕ ခ်င္းျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ဖုိ႕ အခြင့္အလမ္းမရွိဘူးဆုိလုိ႕ရွိယင္ ခ်င္းျပည္နယ္ အစုိးရ၀န္ၾကီး ခန္႕ထားေရး ကိစၥ ၊ ျပည္နယ္ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ေရြးခ်ယ္ေရးကိစၥ ေတြမွာ ခံစစ္နဲ႕ ကစားရမည့္ အေနအထား ျဖစ္ပါတယ္၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအရ ခ်င္းျပည္နယ္ ၀န္ၾကိးခ်ဳပ္ကုိ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီေတြက ၊ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ ေတာ္က တုိက္ရုိက္ ခန္႕ထား လုိ႕ မရပါဘူး၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မုိ႕လုိ႕ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ အႏုိင္ရတဲ့ ပါတီ၊ NLD သုိ႕တည္းမဟုတ္ ျပည္ခုိင္ျဖဳိ႕ သုိ႕တည္းမဟုတ္ ညြန္႕ေပါင္း စသည့္ ပါတီၾကီးတခုခုက ဆုံးျဖတ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲေတာ့ NLD ကပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးပဲျဖစ္ျဖစ္ အဆုိျပဳေပးလုိက္တဲ့ ပုဂၢဳိလ္ကုိ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္က လက္ခံဖုိ႕ မခံဖုိ႕ ဆုံးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ တကယ္လုိ႕မ်ား ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီေတြက ၃ ပုံ ၂ ပုံေလာက္ အသာစီး ရထားလုိ႕ ရွိယင္ သမၼတက အဆုိျပဳတဲ့ ျပည္နယ္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ေလာင္း နဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီးေတာ့ ညွိႏႈိ္င္းႏုိင္တဲ့ အေနအ ထားရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ လုိအပ္တယ္ဆုိလုိ႕ရွိယင္လည္း လြတ္ေတာ္က ကန္႕ကြက္ႏုိင္တာမ်ဳိး လုပ္လုိ႕ရပါ တယ္၊ ဒါေၾကာင့္ လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားအေနနဲ႕ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကုိ အမတ္ အသာစီးနဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ ထားႏုိင္ဖုိ႕ အင္မတန္မွ အေရးၾကီးပါတယ္၊ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ျပည္ေထာင္စု အဆင့္ အေရြးခံမည့္ ပုဂၢဳိလ္မ်ား သည္လည္း ပဲ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီထဲက ျဖစ္တယ္ ဆုိလုိ႕ရွိ ယင္ ခ်င္းျပည္နယ္အေရးအတြက္ ျပည္နယ္နဲ႕ ျပည္ေထာင္ စုအၾကား ဟန္ခ်က္ညီညီ ေဆာင္ရြက္သြားႏုိင္မွာျဖစ္တယ္၊ အထူးသျဖင့္ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ဆုိတာဟာ ခ်င္းျပည္နယ္ ႏုိင္ငံေရးမ ဟုတ္ဘူး ဆုိတာ သတိခ်ပ္ဖုိ႕ လုိပါတယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးနဲ႕ ခ်င္းျပည္နယ္ႏုိင္ငံ ေရးမတူပါဘူး၊ ခ်င္းအမ်ဳိး သားေန႕နဲ႕ ခ်င္းျပည္နယ္ေန႕ မတူပါဘူး၊ က်ေတာ္တုိ႕ လုိခ်င္တာ ခ်င္းျပည္နယ္ေန႕ မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး၊ ခ်င္းအမ်ဳိးသား ေန႕ပါ၊

ဒီေန႕ ခ်င္းအမ်ဳိးသားေန႕ကုိ ျပန္လည္ ရရွိခဲ့ပါတယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္ႏုိင္ငံ ေရးဆုိတာကုိ ကြဲကြဲျပားျပားနား လည္ဖုိ႕လုိပါတယ္၊ ခ်င္းလူမ်ဳိးမ်ားလုိ႕ ေျပာတဲ့ အခါမွာ ခ်င္းျပည္ နယ္ထဲမွာ ေနထုိင္တာက တ၀က္နီးနီးေလာက္ ပဲရွိပါတယ္၊ ခ်င္းျပည္ နယ္ျပင္ပ စစ္ကုိင္း၊ မေကြး၊ ရခုိင္ မွာ ေနထုိင္တဲ့ ခ်င္းျပည္ သူမ်ားအတြက္ ဒီေန႕ ခ်င္းႏုိင္ငံ ေရးပါတီမ်ားက ထည့္တြက္ စဥ္းစားရတာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ခ်င္းျပည္နယ္အစုိးရအေနနဲ႕ ျပည္နယ္ ျပင္ပမွာ ရွိတဲ့ ခ်င္းလူမ်ဳိးမ်ား အေရးအတြက္ ထည့္တြက္စဥ္းစားႏုိင္ဖုိ႕ ဆုိလုိ႕ရွိယင္ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား ဦးေဆာင္ တဲ့ အစုိးရျဖစ္ဖုိ႕ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ား ဦးေဆာင္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ျဖစ္ဖုိ႕ လုိပါတယ္၊ အဲလုိ ျဖစ္မွသာလွ်င္ပဲ ခ်င္းလူမ်ဳိး မ်ားရဲ့ လြတ္ ေျမာက္ ေရး၊ ျမန္မာျပည္ေထာင္စုအတြင္းမွာ ခ်င္းလူမ်ဳိးမ်ား တန္းတူညီမွ်ေရးကိစၥေတြ ျဖစ္လာမွာပါ။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ အဲလုိအေနအထားမ်ဳိးမွာ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား ၁၁ ခု လက္မွတ္ေရးထုိးထားတဲ့ ECA နဲ႕ပါတ္သက္ ၿပီးေတာ့ လုိက္နာေဆာင္ရြက္မႈေနာက္ပုိင္းမွာ အင္မတန္မွ အခက္အခဲ ေတြ ရွိေနေသးတာကုိ သုံးသပ္ေတြ႕ရွိရပါတယ္၊ ECA ရဲ့ နည္းလမ္းသုံးခု ျဖစ္တဲ့ ဦးစားေပး ၁၂ ဦးေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ ေဒသႏၱာရပါတီမ်ားအတြက္ သက္ဆုိင္ရာ မဲဆႏၵနယ္ ေရြးခ်ယ္သတ္မွတ္ေပးျခင္း၊ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီ ကုိယ္စားလွယ္ ေလာင္းမ်ား ညွိႏႈိင္းျခင္း စသည့္ နည္းလမ္းသုံးခု ခ်ထားတဲ့ေနရာမွာ ဦးစားေပး ေရြးခ်ယ္တဲ့ ၁၂ နဲ႕ပါတ္သက္ၿပီး ေသာ္၄င္း၊ ေဒသႏၱာရ ပါတီမ်ားရဲ့ သီးသန္႕မဲဆႏၵနယ္ေရြးခ်ယ္ျခင္းနဲ႕ ေသာ္၄င္း၊ အမ်ားၾကီးညွိႏႈိင္း ခဲ့ရတယ္၊ က်ေတာ္တုိ႕ လုိခ်င္တာက ခ်င္းႏုိင္ငံ ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္ပါတယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ပါတီအသီး သီးမွာရွိပါ တယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ပါတီအားလုံးကုိ ပါတီတခုကပဲ အၿပီးသတ္ဦးေဆာင္ လုိ႕ မရေသးဘူး ဆုိတာ ကုိ အားလုံး လက္ခံ သေဘာ ေပါက္ၿပီးျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မုိ႕ လာမည့္ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းမွာ ခ်င္းလူမ်ဳိး တရပ္လုံးကုိ ဦးေဆာင္ႏုိင္မည့္ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီ အသီးသီးက ထြက္ေပၚ လာရ မည္ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ေၾကာင့္ အဲဒီအခြင့္အလမ္းကုိ က်ေတာ္တုိ႕ ဖန္တီးရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ ၁၂ ခုေသာ ခ်င္း ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ားသည္ ၁၂ မ်ဳိးမဟုတ္ပဲ တမ်ဳိးထဲပဲ ျဖစ္တယ္ ဆုိတဲ့မူကုိ အစဥ္အၿမဲက်င့္သုံးရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ ခ်င္းတ မ်ဳိးထဲပဲ ဆုိတဲ့မူကုိ က်င့္သုံးၿပီး အမွန္တကယ္ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႕ဟာ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားရဲ့ အင္မတန္မွ ၾကီးေလးတဲ့ တာ၀န္တ ရပ္ျဖစ္သလုိ ပါတီႏုိင္ငံ ေရးလား၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးလား ဆုိတာ ကြဲကြဲျပားျပား နားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္ အေျဖရွာရ မည့္ အခ်ိန္ကာ လျဖစ္ပါတယ္၊ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးဟာ မ်ဳိးႏြယ္စု ႏုိင္ငံေရး အဆင့္ မွာပဲ ရွိေနဆဲလုိ႕ က်ေတာ္တုိ႕ သုံးသပ္ တယ္၊ အဲဒါ ဗမာမူလုိ႕ ေျပာလုိ႕ရပါတယ္၊ ဒီေန႕ တႏုိင္ငံလုံးအတုိင္းအတာနဲ႕ ခ်ီတက္ ေနတာသည္ ျပည္ ေထာင္စု ႏုိင္ငံေရးျဖစ္ ပါတယ္၊ တႏုိင္ငံလုံး ပစ္ခပ္တုိက္ခုိက္မႈ စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရး ထုိးႏုိင္ၿပီးေတာ့ မွ ႏုိင္ငံေရး ေဆြး ေႏြးမႈ ျပင္ဆင္ေနၾကတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ တခုလုံးသည္ ျပည္ေထာင္စု ႏုိင္ငံေရးျဖစ္ပါတယ္၊ ျပည္ေထာင္စု ႏုိင္ငံေရး ၿပီးေတာ့မွ ခ်င္းႏုိင္ငံေရး ၿပီးေတာ့မွ မ်ဳိးႏြယ္စု ႏုိင္ငံေရး ဆုိၿပီး အဆင့္ဆင့္ရွိပါတယ္၊ ခ်င္းလူမ်ဳိးမ်ား အေနနဲ႕ မတူ ကြဲျပား တဲ့ မ်ဳိးႏြယ္စုေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မုိ႕လုိ႕ ကုိယ့္မ်ဳိးႏြယ္စု၊ ေဒသႏၱာရ အလုိက္ ပါတီေတြ တည္ ေထာင္ခဲ့တဲ့ ကိစၥေတြကုိ နားလည္ လုိ႕ရပါတယ္၊ သုိ႕ေသာ္ မ်ဳိးႏြယ္စု တခုကုိ ကုိယ္စားျပဳၿပီးေတာ့မွ ခ်င္း ထဲက ခြဲထြက္ ဖုိ႕ ခ်င္းျပည္နယ္ထဲက ခြဲထြက္ဖုိ႕ ကိစၥေတြကုိေတာ့ ဘယ္လုိနည္းနဲ႕မွ လက္ခံလုိ႕ မရပါဘူး၊ ခ်င္းဆုိတာ က်ေတာ္တုိ႕ ေရြးတာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ခ်င္းလူမ်ဳိးျဖစ္ျခင္းက က်ေတာ္တုိ႕ရဲ့ ေရြးခ်ယ္မႈ မဟုတ္ပါဘူး၊ က်ေတာ္တုိ႕ရဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ ၊ ဘာသာ စကား၊ ဆင္းသက္လာပုံ သမုိင္းေၾကာင္းေတြကုိ ျခဳံငုံသုံးသပ္ၿပီးေတာ့ ဒီ အုပ္စု ၾကီးဟာ ခ်င္းဆုိတဲ့ အစုအစည္းထဲမွာ ပါ၀င္ေနရတာျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ တစုတဖြဲ႕က ငါတုိ႕သည္ ခ်င္းမဟုတ္ ဘူးဆုိၿပီး ခ်င္းထဲက ခြဲထြက္ဖုိ႕ ၾကိဳးစားတဲ့ကိစၥျဖစ္ျဖစ္ ေနရာေဒသတခုက ငါတုိ႕က တခ်ိန္တုန္းက ခ်င္းျပည္နယ္မွာ မပါခဲ့ဘူး၊ တခ်ိန္တုန္းက ဒီလုိမ်ဳိး အဆင့္ Status နဲ႕ ေနခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ရရမယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ၾကိဳးစားတဲ့ ကိစၥမ်ဳိးျဖစ္ျဖစ္ ခ်င္းတမ်ဳိးလုံးရဲ့ စုစည္းမႈကုိ ၿပိဳကြဲေစတဲ့ ကိစၥျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ဒီလုပ္ရပ္မ်ဳိး ကုိေတာ့ ဘယ္ပါတီ၊ ဘယ္မ်ဳိး ႏြယ္စုကပဲ လုပ္လုပ္ လက္သင့္ခံလုိ႕ မရပါဘူး၊ သုိ႕ေသာ္ အင္မတန္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္က မ်ဳိးႏြယ္စုေတြ ၾကားထဲမွာ ရွိေနတဲ့ ဒါဏ္ရာေတြ၊ ခံစားမႈေတြ ၊ ေဘးဖယ္ ခံရတဲ့ ခံစားခ်က္ေတြကုိ မေမ့သင့္ပါ။

ဒီျပသနာေတြေဖာ္ ထုတ္ေျဖရွင္းဖုိ႕ လုိပါတယ္၊ ခ်င္းမ်ဳိးႏြယ္စုေတြၾကားထဲမွာ ေခတ္အဆက္ဆက္ရွိခဲ့တဲ့ ခြဲျခားဆက္ ဆံမႈေတြ ႏုိင္လုိမင္း ထက္ေဆာင္ ရြက္ခဲ့တဲ့ ကိစၥေတြ မွ်တမႈကင္းမဲ့ခဲ့တဲ့ ကိစၥေတြ စတဲ့ သမုိင္းအမွား သင္ခန္းစာေတြကုိ ျပန္လည္သင္ ခန္းစာယူဖုိ႕ လုိပါတယ္၊ ပါတီငယ္ေတြထြက္ေပၚလာတဲ့ ကိစၥကုိ ရုိးသားစြာ နားလည္လက္ခံေသာ္လည္းပဲ တခ်ိန္ထဲမွာ က်ေတာ္တုိ႕ ရဲ့ ဦးတည္ရာ လမ္းေၾကာင္း ဟာ ျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး နဲ႕ ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရး ျဖစ္ပါ တယ္၊ က်ေတာ္ တုိ႕သည္ တမ်ဳိးထဲပါ၊ သန္းေခါင္စာရင္းမွာ ၅၃ မ်ဳိးလုိ႕ ေျပာတဲ့ ကိစၥဟာ မွားပါတယ္၊ ခ်င္းဟာ တမ်ဳိးပဲ ရွိပါတယ္၊ အဲဒါေၾကာင့္ မို႕လုိ႕ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား အေနနဲ႕ ECA ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ အခါမွာ အင္မတန္မွ က်ယ္ျပန္႕တဲ့ ျပည္ေထာင္စု ႏုိင္ငံေရး၊ အင္မတန္မွ ေလးနက္ၿပီးေတာ့ အေရးၾကီးတဲ့ ခ်င္းတမ်ဳိးသားလုံး ျပန္လည္ ရင္ၾကားေစ့ ေရးကုိ ဦးတည္ၿပီး ေတာ့ ECA ကုိ ေဆာင္ရြက္ၾကမယ္ ဆုိတာ ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒါကုိ အေကာင္ အထည္ေဖာ္ တဲ့ အခါမွာ အခက္အခဲ အၾကီးမားဆုံးသည္ လက္ရွိ ၾကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ သဘာ၀ေဘး အႏၱရာယ္ျဖစ္ ပါတယ္၊ သုိ႕ေသာ္ ECA မွာ ေဖာ္ ျပထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ အားလုံးကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႕ အခက္အခဲ ရွိသည့္ တုိင္ေအာင္ ECA ရဲ့ အႏွစ္ သာရအားျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ၿပီးသြားတဲ့ ေနာက္မွာ အႏုိင္ရတဲ့ အမတ္ေတြ၊ ပါတီေတြ အခ်င္းခ်င္းျပန္ လည္ၿပီးေတာ့မွ စုစုစည္းစည္းနဲ႕ စုေပါင္းအားနဲ႕ ခ်ီတက္သြားၾကရမွာျဖစ္တယ္၊ ခ်ဳပ္ၿပီးေတာ့ တင္ျပလုိတာက ECA အတုိင္းမေဆာင္ရြက္ႏုိင္ဘူး ဆုိလုိ႕ရွိယင္ ခ်င္းမဲေတြ ျပားသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ ခ်င္းမဲေတြ ျပား သြားယင္ ခ်င္းျပည္ နယ္အစုိးရ၊ လႊတ္ေတာ္မွာ ခ်င္းႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ အသာစီးရဖုိ႕ ကိစၥသည္ အင္မတန္မွ အခက္ အခဲရွိပါတယ္ ဆုိတာ ကုိ ေဖာ္ျပခ်င္ပါတယ္၊

Share.

About Author

Leave A Reply

*

code